Wie zijn ze, die IJsheiligen?

Wie zijn ze, die IJsheiligen?

15 mei is in het tuinseizoen zowat de belangrijkste datum. De laatste IJsheilige is dan gepasseerd, het risico op nachtvorst is voorbij en we kunnen planten en zaaien dat het een lieve lust is. Maar wie zijn die IJsheiligen en klopt het verhaal errond wel?

Met z’n vieren

De IJsheiligen vormen een kwartet. Op 11 mei vieren we Sint-Mamertus, op 12 mei Sint-Pancratius, op 13 mei Sint-Servatius en op 14 mei sluit Sint-Bonifatius het rijtje. Soms komt een vijfde heilige, Sophia van Rome, ook bekend als koude Sophie, op 15 mei hun rangen vervoegen. Ze komen voor in allerlei spreuken uit de volksweerkunde. Enkele voorbeelden: Van nachtvorst ben je nimmer vrij, als Bonifaas nog niet is voorbijPancraas, Servaas en Bonifaas geven vorst en ijs helaasAl is Mamertus oud en grijs, hij houdt van vriezen en ijsVoor de nachtvorst zijt ge niet beschermd, totdat Servatius zich over u ontfermtZijn de IJsheiligen in het land, vroege bloesem houdt dan kort stand

Echt vorstvrij?

Ook in de volksweerkunde schuilt er altijd wel een grond van waarheid. De naamdag van de IJsheiligen valt dan ook samen met een klimatologisch verschijnsel. De eerste wat warmere dagen in april worden blijkbaar meestal gevolgd door een polaire luchtstroom die nog aanleiding kan geven tot nachtvorst. Eens die luchtstroom voorbij, worden de nachten niet meer zo koud.  Natuurlijk is het in de praktijk niet mogelijk om precies te zeggen wanneer de laatste nachtvorst zich voordoet, maar na 15 mei wordt het risico heel klein. Het is intussen al geleden van 1941 dat er na 15 mei (op 16 mei om precies te zijn) nog nachtvorst werd opgetekend.

Soms zorgen de IJsheiligen ook voor verrassingen in de andere, meer tropische richting. Van weerman Frank Deboosere weten we dat op 11, 12 en 13 mei 1998 het kwik klom tot boven 30° C!

Vroeger lente?

De opwarming van de aarde zou wel eens tot gevolg kunnen hebben dat de IJsheiligen naar voor opschuiven. De lente zou intussen al met een achttal dagen vervroegd zijn, waardoor de overgang naar het warmere weer zich nu zou situeren tussen 3 en 6 mei. Het zullen andere heiligen zijn die de titel van IJsheiligen mogen voeren.

In de tuin

U speelt nog altijd op veilig als u eenjarige planten en kuipplanten pas na 15 mei buitenzet. Bedek tot zolang ook kwetsbare zaailingen in de moestuin met een vliesdoek, zet er een plastic tunnel over of zaai voor in een serre.

Kijk ook eens naar de volgende berichten:

Moestuinklussen in augustus

In de zomer kun je volop groenten, kruiden en fruit oogsten uit eigen tuin en zelfs uit bakken op het (dak)terras of op je balkon. Daarnaast valt er ook genoeg te zaaien, te planten en te snoeien. Ga op een zonnige dag lekker buiten aan de slag en geniet van je eigen verse en gezonde oogst!

Lees meer...
Mooie zomerbloeiers in pot

Ideaal om saaie plekken op het terras en het balkon mee op te fleuren: de Chinese aster en de mini-petunia, ofwel de Callistephus chinensis en de Calibrachoa. Ze bloeien lang en rijk in allerlei vrolijke kleuren. Nu volop verkrijgbaar in ons tuincentrum.

Lees meer...
Pas op voor de Japanse duizendknoop

Ach ja, het is duidelijk komkommertijd: de verhalen over de vermaledijde Japanse duizendknoop duiken net als vorige zomer weer op in de media. Toch zit er wel wat in, want de op zich mooie plant is een monsterlijke woekeraar die niet alleen andere planten verdringt, maar ook schade toebrengt aan gebouwen, wegen, bruggen en spoorlijnen. Wat is dit voor plant en wat kun je doen als die in jouw tuin verschijnt?

Lees meer...
Tuintips augustus

Het is hoogzomer. Tijd om vakantie te vieren in eigen tuin. Als het niet te warm is kun je tussen het luieren door ook een paar klusjes doen in de tuin, op het balkon of dakterras.

Lees meer...