Wie zijn ze, die IJsheiligen?

Wie zijn ze, die IJsheiligen?

15 mei is in het tuinseizoen zowat de belangrijkste datum. De laatste IJsheilige is dan gepasseerd, het risico op nachtvorst is voorbij en we kunnen planten en zaaien dat het een lieve lust is. Maar wie zijn die IJsheiligen en klopt het verhaal errond wel?

Met z’n vieren

De IJsheiligen vormen een kwartet. Op 11 mei vieren we Sint-Mamertus, op 12 mei Sint-Pancratius, op 13 mei Sint-Servatius en op 14 mei sluit Sint-Bonifatius het rijtje. Soms komt een vijfde heilige, Sophia van Rome, ook bekend als koude Sophie, op 15 mei hun rangen vervoegen. Ze komen voor in allerlei spreuken uit de volksweerkunde. Enkele voorbeelden: Van nachtvorst ben je nimmer vrij, als Bonifaas nog niet is voorbijPancraas, Servaas en Bonifaas geven vorst en ijs helaasAl is Mamertus oud en grijs, hij houdt van vriezen en ijsVoor de nachtvorst zijt ge niet beschermd, totdat Servatius zich over u ontfermtZijn de IJsheiligen in het land, vroege bloesem houdt dan kort stand

Echt vorstvrij?

Ook in de volksweerkunde schuilt er altijd wel een grond van waarheid. De naamdag van de IJsheiligen valt dan ook samen met een klimatologisch verschijnsel. De eerste wat warmere dagen in april worden blijkbaar meestal gevolgd door een polaire luchtstroom die nog aanleiding kan geven tot nachtvorst. Eens die luchtstroom voorbij, worden de nachten niet meer zo koud.  Natuurlijk is het in de praktijk niet mogelijk om precies te zeggen wanneer de laatste nachtvorst zich voordoet, maar na 15 mei wordt het risico heel klein. Het is intussen al geleden van 1941 dat er na 15 mei (op 16 mei om precies te zijn) nog nachtvorst werd opgetekend.

Soms zorgen de IJsheiligen ook voor verrassingen in de andere, meer tropische richting. Van weerman Frank Deboosere weten we dat op 11, 12 en 13 mei 1998 het kwik klom tot boven 30° C!

Vroeger lente?

De opwarming van de aarde zou wel eens tot gevolg kunnen hebben dat de IJsheiligen naar voor opschuiven. De lente zou intussen al met een achttal dagen vervroegd zijn, waardoor de overgang naar het warmere weer zich nu zou situeren tussen 3 en 6 mei. Het zullen andere heiligen zijn die de titel van IJsheiligen mogen voeren.

In de tuin

U speelt nog altijd op veilig als u eenjarige planten en kuipplanten pas na 15 mei buitenzet. Bedek tot zolang ook kwetsbare zaailingen in de moestuin met een vliesdoek, zet er een plastic tunnel over of zaai voor in een serre.

Kijk ook eens naar de volgende berichten:

Tomaten kweken

Tomaten zijn lekker, gezond en ze zijn ook nog eens leuk om te zien, in je (moes)tuin of op je balkon. Als je onderstaande tips opvolgt, en het weer een beetje meewerkt, heb je straks een rijke oogst van die mooie en smaakvolle rode (of gele, of zelfs blauwe) vruchten.

Lees meer...
Tuintips juni

Juni is een prachtige tuinmaand. De rozen bloeien volop, net zoals heel veel andere planten. Neem vooral de tijd ervan te genieten, maar denk ook deze zomerse tuinklusjes...

Lees meer...
Oost, West, welke plant best?

Aan balkonplanten, meestal eenjarige, is er zo’n enorme keuze dat je vaak door de bloemen de plant niet meer ziet. Maar niet elke plant, hoe mooi u ‘m ook vindt, is geschikt voor elk balkon. De locatie van het balkon, meer bepaald de oriëntatie ten opzichte van de zon, is bij uw keuze doorslaggevend.

Lees meer...
Stoere planten voor vaderdag

Bij je vader kun je natuurlijk niet aankomen met een snoezig bloeiertje in een fragiel potje. Voor je vader kies je voor het echte werk. Grote stoere planten, om samen voetbal mee te kijken. Smaakmakers voor bij de barbeque. Of groen gebladerde vrienden die eindeloos luisteren als het over auto’s gaat. We zetten er enkele op een rij. 

Lees meer...